Gwarancja i rękojmia-obowiązki sprzedawcy, prawa nabywcy

2011.09.08

Gwarancja i rękojmia – obowiązki sprzedawcy, prawa nabywcy

          Jako konsumenci - nabywcy określonych dóbr i praw, powinniśmy być świadomi  swoich uprawnień i odpowiedzialności sprzedawcy, wynikających z umowy kupna-sprzedaży. Rękojmia za wady fizyczne i prawne oraz gwarancja jakości są instytucjami związanymi z umową sprzedaży i mają za zadanie chronić interes kupującego w przypadku wad rzeczy sprzedanej. Przepisy Kodeksu Cywilnego mówią, że strony umowy sprzedaży ponoszą względem siebie odpowiedzialność z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Aby chronić prawa kupującego względem sprzedawcy, powstała instytucja rękojmi za wady, która odnosi się zarówno do wad fizycznych jak i prawnych.
          Rękojmia za wady fizyczne i prawne to odpowiedzialność sprzedawcy wobec kupującego,  która jest niezbywalna i nie zależy od winy sprzedawcy, gdyż opiera się na zasadzie ryzyka. Rękojmia jest gwarancją ustawową, wynikającą z Kodeksu Cywilnego (art. 556-576). Sprzedawca ponosi odpowiedzialność z tytułu rękojmi, gdy rzecz przez niego sprzedana ma wady, a kupujący w chwili jej nabycia o nich nie wiedział. Reklamacja jest zasadna jeśli dotyczy wady, która zmniejsza wartość rzeczy, jej użyteczność lub gdy wydano ją w stanie niekompletnym, np. brak instrukcji korzystania.  Dla zachowania uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne kupujący obowiązany jest zawiadomić sprzedawcę o wadzie rzeczy w określonym przez ustawę terminie. Jeśli kupujący zaniedbał terminy zgłoszenia wad traci uprawnienia z tytułu rękojmi i może dochodzić odpowiedzialności sprzedawcy na zasadach ogólnych KC. W kwestii terminów obowiązywania rękojmi art. 568 KC stanowi:
§ 1. Uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne wygasają po upływie roku,a gdy chodzi o wady budynku – po upływie lat trzech, licząc od dnia, kiedy rzecz została kupującemu wydana.
§ 2. Upływ powyższych terminów nie wyłącza wykonania uprawnień z tytułu rękojmi, jeżeli sprzedawca wadę podstępnie zataił.
§ 3. Zarzut z tytułu rękojmi może być podniesiony także po upływie powyższych terminów, jeżeli przed ich upływem kupujący zawiadomił sprzedawcę o wadzie.
Konsumentowi z tytułu rękojmi przysługuje prawo do odstąpienia od umowy, obniżenie ceny lub wymiana rzeczy wadliwej na pozbawioną wad. W przypadku wykrycia wad prawnych, kupującemu przysługują takie same prawa jak w przypadku wad fizycznych, z wyłączeniem żądania usunięcia wad przez sprzedawcę. Do wad prawnych zalicza się sytuację, w której sprzedawca nie jest właścicielem rzeczy, a rzecz jest własnością osoby trzeciej. Uprawnienia z tytułu wad prawnych przysługują przez okres roku, od momentu wykrycia istnienia wady.

          W przeciwieństwie do rękojmi, gwarancja wynika z umowy między kupującym a sprzedającym i nie jest wymagana prawem. Ponadto gwarancja obejmuje jedynie wady fizyczne rzeczy.  Kwestie dotyczące gwarancji również reguluje Kodeks Cywilny. Art 577 stanowi:
§ 1. W wypadku gdy kupujący otrzymał od sprzedawcy dokument gwarancyjny co do jakości rzeczy sprzedanej, poczytuje się w razie wątpliwości, że wystawca dokumentu (gwarant) jest obowiązany do usunięcia wady fizycznej rzeczy lub do dostarczenia rzeczy wolnej od wad, jeżeli wady te ujawnią się w ciągu terminu określonego w gwarancji.
§ 2. Jeżeli w gwarancji nie zastrzeżono innego terminu, termin wynosi jeden rok licząc od dnia, kiedy rzecz została kupującemu wydana.
          Gwarancja jest instytucja prawną, w której sprzedawca, producent zobowiązuje się do usunięcia wad fizycznych rzeczy lub wymiany rzeczy wadliwej na rzecz wolną od wad, jeżeli ujawnią się one w terminie określonym w gwarancji. Odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu gwarancji powstaje z chwilą przekazania karty gwarancyjnej rzeczy, przy czym gwarancja istnieje niezależnie od odpowiedzialności z tytułu rękojmi, stanowi zatem dodatkowe uprawnienia konsumenta. Zakres i świadczenia gwarancyjne wynikają z treści umowy gwarancyjnej, która powinna mieć formę pisemną. Umowa gwarancyjna może również określać specjalny tryb postępowania przy realizacji uprawnień wynikających z umowy, jak również sposób wywiązywania się ze świadczeń gwarancyjnych. Gwarant jest zobowiązany wykonać obowiązki wynikające z gwarancji w odpowiednim terminie, może usunąć wadę fizyczną rzeczy lub dostarczyć nową rzecz wolną od wad. Specyfika gwarancji jest to, iż termin gwarancji ulega przedłużeniu o czas, w ciągu którego z powodu wady, uprawniony z gwarancji nie mógł z niej korzystać. W przypadku wymiany lub naprawy rzeczy, termin gwarancji biegnie od na nowo od chwili wykonania świadczenia gwarancyjnego.
           Przepisy dotyczące ochrony konsumenta w Polsce wynikają z Ustawy o sprzedaży konsumenckiej z dnia 27 lipca 2002r., która dostosowała polskie prawo do unijnych dyrektyw (w szczególności Nr 99/44 i 86/6), odnoszących się do umów sprzedaży i gwarancji na dobra konsumpcyjne.